استرس حضور در دندانپزشکی یکی از اولین و مهم‌ترین چالش‌های مردم برای مراجعه به دندانپزشکی است. پژوهشگران حوزه دندانپزشکی سال‌هاست می‌کوشند تا راهکارهای مختلف را برای کاستن درد و استرس بیماران بیازمایند که معمولا ماحصل این پژوهش‌ها در همایش‌های علمی در اختیار دندانپزشکی قرار می‌گیرد.

11 کلید برای مقابله با ترس از دندانپزشکی

1 ـ با ترس‌تان روبه‌رو شوید:

 

احتمالا موثرترین راهکار برای غلبه بر ترس از دندانپزشکی این است که با آن روبه‌رو شویم. پیشرفت تکنولوژی و روزآمد شدن علم دندانپزشکی موجب شده تا مراحل درمان یک دندان بسیار راحت‌تر و مطبوع‌تر از سال‌های گذشته باشد. پس خاطرات گذشته و ذهنیات خودساخته را دور بریزید و با ترس خودتان روبه‌رو شوید. بدون شک دندانپزشکی به اندازه تابویی که در ذهن ساخته‌اید مهیب و وحشت‌آور نیست.

2 ـ ‌به علاج واقعه پیش از وقوع بیندیشید:

 

به طور منظم برای چک‌آپ به دندانپزشک مراجعه کنید، ویزیت‌های مکرر از چند راه به‌شما کمک می‌کند: رابطه خوبی با دندانپزشک برقرار می‌کنید، با مواد و تجهیزات دندانپزشکی و اقدامات معمول در مطب آشنا می‌شوید، امکان تشخیص زودرس مشکلات دندانی فراهم و نیاز به اعمال دندانی گسترده‌تر برطرف می‌شود.

3 ـ دندانپزشک خودتان را انتخاب کنید:

 

انتخاب یک محیط درمانی آرام و دور از هیاهو و دندانپزشکی که با آرامش و بدون شتاب کار درمانی را انجام می‌دهد به شما برای غلبه بر ترس‌تان کمک زیادی می‌کند. رفتار گرم و دوستانه‌ کادر درمانی آرامش را در وجودتان تقویت می‌کند.

4 ـ دندانپزشکتان را از ترس‌تان مطلع کنید:

 

در مورد ترس‌هایتان با دندانپزشک صحبت کنید. راهکارهای زیادی برای کاستن از استرس شما حین درمان دندان پزشکی وجود دارد که دندانپزشک می‌تواند آنها را به کار ببندد یا شما را برای انجام آنها راهنمایی کند. انتخاب نوع ماده بی‌حسی، دارودرمانی پیش از شروع کار، توضیح مراحل درمان و معرفی وسایل دندانپزشکی نمونه‌هایی از این موارد است.

5 ـ زمان مناسبی برای درمان انتخاب کنید:

 

اگر امکان دارد، ساعت و روز مناسبی را برای کار دندانپزشکی خود در نظر بگیرید که چندان تحت عجله یا فشار نباشید. مثلا صبح‌ها یا روزهای پنج‌شنبه. حتی‌المقدور قرار دندانپزشکی را در اول روز بگذارید و شب پیش از آن به اندازه کافی بخوابید.

6 ـ از کارهای ساده شروع کنید:

 

اگر در شرایط اورژانس و همراه با درد به دندانپزشک مراجعه نکرده‌اید می‌توانید درمان دندان‌هاتان را از کارهای ساده‌تر و کم‌استرس‌تر شروع کنید تا تحمل شما برای پذیرش درمان‌ها به تدریج افزایش یابد.

7 ـ حواستان را از محیط پرت کنید:

 

شما می‌توانید با تصور درآوردن صحنه‌های خوشایند و آرام‌بخش، ذهن‌تان را از آنچه در دهانتان رخ می‌دهد، جدا کنید؛

به مکانی فکر کنید که خاطراتی خوش از آن دارید و خودتان را به تصور درآورید که به آنجا رفته‌اید، بر جزئیات حسی تمرکز کنید. برای مثال گرمای شن، صدای ملایم آبی که به ساحل برخورد می‌کند، آبی درخشان آسمان، یا نوازش باد بر روی صورت‌تان. خودتان را رها کنید تا تصوراتی که خلق کرده‌اید شما را با خود ببرد. هنگامی که آن مکان خوشایند را به خیال درمی‌آورید آهسته و عمیق نفس بکشید.

شنیدن صدای موسیقی آرامش‌بخش می‌تواند به شما در جدا شدن از محیط کمک کند. می‌توانید از پیش تدارک یک هدفن و یک پخش‌کننده موسیقی را برای خودتان ببینید تا هنگام کار دندانپزشک صدای مته دندانپزشکی شما را آزار ندهد.

8 ـ بخواهید کسی شما را همراهی کند:

 

گاهی حضور یک نفر از اعضای خانواده یا دوستان در مطب دندانپزشکی می‌تواند به آرامش بیشتر شما کمک کند. مخصوصا اگر برای کارهای سنگین و پیچیده مانند جراحی دندان‌ عقل یا عصب‌کشی دندان سراغ دندانپزشک می‌روید.

9 ـ خواب و خوراکتان را تنظیم کنید:

 

سعی کنید شب پیش از مراجعه به دندانپزشکی خواب خوب و راحتی داشته باشید. خوردن غذای سبک با پروتئین بالا، اثر آرام‌کننده‌ای بر شما خواهد داشت. پیش از کار دندانپزشکی از خوردن نوشیدنی‌های حاوی کافئین بپرهیزید؛ چراکه ممکن است باعث تحریک‌پذیری و عصبی شدن شما شوند. از طرف دیگر با شکم خالی هم به دندانپزشکی پا نگذارید چراکه کاهش قند خون می‌تواند منجر به غش کردن شما پس از تزریق آمپول بی‌حسی شود.

10 ـ با نظارت دندانپزشک دارودرمانی کنید:

 

چنانچه احساس کردید که استرس بالایی دارید و قادر به کنترل آن نیستید، می‌توانید از دندانپزشکتان بخواهید که برای شما داروی آرام‌بخش تجویز کند. مصرف این داروها باید زیر نظر دندانپزشکتان انجام شود. خوددرمانی نکنید چراکه ممکن است مصرف برخی داروهای آرام‌بخش با داروهای دندانپزشکی تداخل داشته باشد.

11 ـ درمان را به وقت دیگری موکول کنید:

 

اگر تحت هیچ شرایطی بر ترس و اضطراب‌تان چیره نشدید بر انجام کار دندانپزشکی اصرار نکنید و آن را به یک جلسه دیگر موکول کنید. حتی اگر بسیار گرفتارید و وقت‌درمانی را پس از چند روز انتظار گرفته‌اید. اگر دندانپزشکتان نیز بر انجام کار اصرار کرد یا از امتناع شما ابرو درهم کشید باز هم بر تصمیم‌تان پافشاری کنید. در نظر داشته باشید که خلق یک تجربه ناخوشایند می‌تواند شما را برای همیشه از دندان پزشکی دور کند.

مردم از چه می‌ترسند؟

 

ترس از دندانپزشکی شدت و ضعف دارد و از حالات خفیف تا شدید و بیمارگونه را شامل می‌شود. عوامل مختلفی ممکن است موجب بروز ترس و استرس از دندانپزشکی شود.

تجربه بد:

اکثر فوبی‌های دندانپزشکی ریشه در تجربه بد یا حتی وحشت‌زا از دندانپزشکی دارد. این تجارب بد، نه‌تنها تزریق دردناک آمپول بی‌حسی، بلکه رفتارهای روانی مانند تحقیر شدن به وسیله یک دندانپزشک را نیز شامل می‌شود.

درد:

مطالعات نشان داده‌اند اصلی‌ترین دلیل اجتناب از درمان‌های دندانپزشکی ترس از درد است.

یادگیری مشاهده‌ای:

ترس دندانپزشکی می‌تواند در اثر شنیدن تجربیات ناگوار یا دیدگاه‌های منفی دیگران درباره دندانپزشکی شکل گیرد. اگر والدین از دندانپزشک بهراسند، کودکان حتی در غیاب تجربه بد ممکن است با مشاهده رفتار آنان ترس را آموخته و به همان اندازه بهراسند.

جنبه‌های فیزیکی محیط:

محیط فیزیکی دندانپزشکی نقش مهمی در ترس از دندانپزشکی بازی می‌کند. بوهایی که به طور سنتی با دندانپزشکی مرتبط شده‌اند و لباس‌های سفید و ابزار و وسایلی که ترس را تداعی می‌کنند موجب تحریک و فعال شدن پاسخ فرار در بیماران می‌شوند. تحقیقات نشان داده‌اند دیدن سرنگ، احساس تزریق داروهای بی‌حسی، شنیدن و احساس مته دندانپزشکی از تکرارشونده‌ترین عوامل تعیین‌کننده درد و فرآیند ترس هستند.

احتمال سرایت عفونت و بیماری:

ترس از انتقال عفونت و ابتلا به بیماری‌های عفونی مانند هپاتیت و ایدز یکی از دغدغه‌های اصلی مردم امروز است. با این‌که در صورت رعایت نکات ایمنی و بهداشتی چنین احتمالی تقریبا به صفر می‌رسد، اما انتشار اخبار نادرست در رسانه‌ها و برخی بزرگنمایی‌ها باعث شده بسیاری از مردم همیشه ترس پنهانی از انتقال بیماری از راه دندانپزشکی را با خود داشته باشند.

برخورد سرد و بی‌عاطفه کادر درمانی:

برخورد خشن یا حتی سرد دندانپزشک می‌تواند درد را تشدید کند و موجب شکل‌گیری خاطره ناخوشایند از دندانپزشکی شود. در مقابل برخورد دلسوزانه و گرم کادر دندانپزشکی با بیمار می‌تواند استرس بیمار را کاهش دهد.